لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

امروزه تاب آور بودن شهرها در برابر مخاطرات طبیعی به یکی از مباحث مهم در مدیریت شهری تبدیل شده است. از طرفی توجه به این موضوع با نگاه آینده پژوهی برنامه ریزی را برای بهبود وضعیت آینده راحت تر کرده است، از همین رو، هدف اصلی پژوهش حاضر ارائه الگوی افزایش تاب آوری شهر کنارک در برابر مخاطرات ناشی از طوفان های حاره ای و با رویکرد آینده پژوهی است. پژوهش حاضر از نظر هدف از نوع کاربردی و از نظر ماهیت از نوع روش اکتشافی است، برای گردآوری داده ها و اطلاعات از دو روش اسنادی و میدانی (مصاحبه و پرسشنامه خودساخته) بهره گرفته شده است. جامعه آماری پژوهش حاضر شامل کارشناسان و نخبگان مربوطه بودند که با توجه به اهداف پژوهش و برای دستیابی به الگوی مطلوب با رویکرد آینده پژوهی از طریق مصاحبه با نخبگان و کارشناسان و با استفاده از روش نمونه گیری غیرتصادفی هدفمند (به صورت از پیش تعیین شده)، انجام گرفت که در نهایت تعداد 15 نفر بدست آمد. برای شناسایی پیشران های کلیدی از روش تحلیل ساختاری )اثرات متقابل) در قالب نرم افزار MICMAC همچنین برای سناریونویسی از نرم افزار Senario Wizard استفاده شد. یافته های پژوهش نشان داد، ﮐﻪ ﭘﯿﺸﺮان کانال جمع آوری آب های سطحی ﺑﯿﺸﺘﺮﯾﻦ ﺗﺄﺛﯿﺮ را از ﻃﺮﯾﻖ آﯾﻨﺪهﻫﺎی ﺑﺪﯾﻞ ﺧﻮد (ﺣﺎﻟﺖ ﻣﺤﺘﻤﻞ) ﺑﺮ ﺳﺎﯾﺮ ﭘﯿﺸﺮانﻫﺎ در ﺗﻌﯿﯿﻦ آﯾﻨﺪهﻫﺎ ﻣﺘﻔﺎوت ﺧﻮاﻫﻨﺪ بود و ﭘﯿﺸﺮان تغییر نظام ساختار سازمان ها ﺑﺮاﺳﺎس ارﺗﺒﺎط آﯾﻨﺪهﻫﺎی ﺑﺪﯾﻞ ﺑﯿﺸﺘﺮﯾﻦ ﺗﺄﺛﯿﺮ را از ﺳﺎﯾﺮ آﯾﻨﺪهﻫﺎی ﺑﺪﯾﻞ ﮔﺮﻓﺘﻪ است. ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ، ﭘﯿﺸﺮان های نقشه پهنه بندی سیلاب، سامانه هشدار زودهنگام مخاطرات طبیعی و سامانه مکانی (GIS) و آﯾﻨﺪهﻫﺎی ﺑﺪﯾﻞ آن ﺟﺰء ﭘﯿﺸﺮانﻫﺎی ﺑﯿﻨﺎﺑﯿﻦ ﺑﻮده اﺳﺖ.

مقدمه: تاکنون مطالعه ای در جهت شناخت توفان ها در استان خراسان به نحو سازمان یافته ای صورت نگرفته است و آمار و اطلاعات مدون در این زمینه بسیار اندک است. هدف از مطالعه حاضر، بررسی توفان ها در استان خراسان با هدف پیشگیری و آمادگی است.روش ها: در این مطالعه که در سال 1382 انجام شد، از گزارش های ایستگاه های سینوپتیک جنوب خراسان و سه ایستگاه بیرجند، پشت بادام و طبس که در غرب استان قرار دارند استفاده شد که در مجموع اطلاعات 18 ایستگاه مورد بررسی قرار گرفت. داده های مربوط به سرعت و جهت سریع ترین بادهای ماهانه در سال های مختلف از سازمان هواشناسی کشور از بدو تاسیس جمع آوری شد. همچنین آمار تعداد روزهای غبارآلود، دمای مطلق و متوسط دمای حداقل ماهانه ایستگاه ها نیز تهیه گردید و سپس اطلاعات جمع آوری شده مورد تحلیل قرار گرفت.یافته ها: در میانه استان، به دلیل وجود کوهستان های بلند، سرعت وزش بادها کمتر از مناطق شمالی، شرقی و جنوب غربی است. از نظر جهت بادهای پر سرعت، بررسی های انجام شده نشان می دهد که این نوع بادها در جهت های مختلف می وزند ولی در بعضی جهت ها از فراوانی بیشتری برخوردارند.نتیجه گیری: وزش بادهای سریع در استان، به نحوی که ایجاد خسارت مالی و تلفات انسانی کند، از احتمال وقوع نسبتا زیادی برخوردار است و آن را باید به عنوان خطری جدی تلقی کرد.

طوفان حاره ای یک پدیده طبیعی و پیچیده است که وقوع آن جان و مال انسان ها را تهدید می کند. بنابراین پیش بینی دقیق مسیر حرکت طوفان برای کاهش خسارات اقتصادی و نجات جان انسان ها لازم است. هنگامی که طوفانی رخ می دهد اطلاعات زمینه ای مختلفی نظیر سرعت و شدت باد، فشار هوا، جهت طوفان، دمای سطح آب و غیره در تغییر مسیر حرکت طوفان اثرگذار است و در نظر گرفتن این اطلاعات در فرآیند پیش بینی مسیر طوفان، می تواند دقت پیش بینی مسیر را بهبود بخشد. پژوهشگران روش های مختلفی را برای پیش بینی مسیر حرکت طوفان ها به کاربرده اند تا به بالاترین دقت در پیش بینی دست یابند. امروزه روش های یادگیری عمیق برای این منظور بسیار موردتوجه قرار گرفته است. در این پژوهش با اندازه گیری میزان شباهت خطوط سیر طوفان ها و در نظر گرفتن پارامترهای موقعیتی و اطلاعات زمینه ای نظیر سرعت باد و جهت طوفان، از روش حافظه طولانی کوتاه -مدت برای پیش بینی مسیر و مکان آینده طوفان های واقع در اقیانوس اطلس شمالی استفاده شده است. نتایج به دست آمده بهبود دقت پیش بینی نسبت به عدم در نظر گرفتن اطلاعات زمینه ای را برای بازه های زمانی 3، 6، 9 و 12 ساعت نشان می دهد. فاصله میان مسیر پیش بینی شده با مسیر واقعی در صورت در نظر گرفتن اطلاعات زمینه ای بین 1. 9 تا 4. 5 کیلومتر کاهش یافته است.